Το Πάσχα, πέρα από τη θρησκευτική του διάσταση, μπορεί να ιδωθεί ως μια βαθιά υπαρξιακή και ψυχολογική διεργασία μετάβασης. Δεν αφορά μόνο τη μνήμη ενός κοσμικού δράματος, αλλά και μια εσωτερική πορεία από την ανάθεση στην επιλογή, από την ασυνείδητη συμμόρφωση προς ένα πιο συνειδητό ανήκειν.
Στα πρώτα στάδια της ζωής μας, το «ανήκειν» είναι σχεδόν αυτονόητο και δεδομένο. Ανήκουμε εκεί όπου μας τοποθετούν, στην κουλτούρα της οικογένειας και της κοινωνίας, στα έθιμα και στις παραδόσεις τους. Η εγγραφή της κουλτούρας στον ψυχισμό μας διαμορφώνει την προσωπικότητά μας και καθορίζει τις επιλογές μας. Το που θα κάνουμε Πάσχα, λόγου χάρη, πολλές φορές έρχεται ως συνέχεια μιας διαγενεακής πορείας που εγγράφεται στο συλλογικό μας ασυνείδητο. Πρόκειται, δηλαδή, για μια μορφή «ανάθεσης», μιας απόφασης που διαμορφώνεται μέσα από τις επιρροές μας. Ωστόσο, καθώς το άτομο ωριμάζει, αναδύεται η δυνατότητα, και η ανάγκη βεβαίως, της επιλογής.
Το ερώτημα, επομένως, «πού θα κάνω Πάσχα;» παύει να είναι πρακτικό και αποκτά υπαρξιακές διαστάσεις, καθώς βάζει τον άνθρωπο μπροστά σε νέες επιλογές και διλήμματα: να συνεχίσει την παράδοση, να διαφοροποιηθεί ή να την επανανοηματοδοτήσει;
Η επιλογή για το «που θα κάνω Πάσχα» λειτουργεί ως καθρέφτης του «ποιος είμαι» και «που ανήκω». Το Πάσχα, με τη συμβολική του ένταση, φέρνει στην επιφάνεια αυτό το ερώτημα: ποιοι είναι «οι δικοί μου άνθρωποι»; Και κυρίως το υπαρξιακό ερώτημα «ανήκω εκεί όπου αισθάνομαι ότι αναγνωρίζομαι, ότι συνδέομαι, ότι μπορώ να υπάρξω αυθεντικά»;
Το σημαντικό είναι δηλαδή να ανήκω συνειδητά και να νιώθω ελεύθερος στο πλαίσιο που με περιβάλλει. Υπό αυτή την έννοια το ανήκειν μεταμορφώνεται σε ψυχικό βίωμα που συγκροτεί και δίνει νόημα στο εγώ. Κι αυτό το νόημα μπορεί να είναι διαφορετικό, αλλά πάντα χρειάζεται να αγγίζει την αλήθεια μας. Μπορεί κάποιος να επιλέξει να επιστρέψει στην οικογένεια καταγωγής, επιβεβαιώνοντας ένα δεσμό. Μπορεί, όμως, και να επιλέξει να δημιουργήσει ένα νέο πλαίσιο ανήκειν, με φίλους, συντρόφους, ή ακόμη και μόνος του, αν αυτό εκφράζει βαθύτερα την εσωτερική του αλήθεια. Το σημαντικό είναι σε κάθε επιλογή να αισθάνεται ότι υπερασπίζεται την αυθεντικότητά του, ότι η απόφασή του στηρίζεται στην επιλογή του ποιος θέλει να είναι, που και πώς να ανήκει κι όχι στις επιρροές των άλλων.
Η μετάβαση από την επιρροή στην επιλογή δεν είναι, βέβαια, απλή υπόθεση, ούτε ανώδυνη. Πολλές φορές συνοδεύεται από ενοχές, συγκρούσεις και αμφιθυμίες. Η απομάκρυνση από το «έτσι γίνεται» στο «έτσι επιλέγω» απαιτεί μια βαθιά ψυχική εργασία και την ανάληψη της προσωπικής ευθύνης. Σε αυτό το πλαίσιο, το Πάσχα συμβολίζει την πορεία προς μια εσωτερική Ανάσταση. Συμβολίζει την αναγέννηση του εαυτού που δεν ζει πλέον μόνο μέσα από τα σχήματα που του δόθηκαν, αλλά μέσα από αυτά που ο ίδιος επεξεργάστηκε, φιλτράρισε και επέλεξε. Η επιλογή δεν σημαίνει ότι κάποιος απορρίπτει όσα τον συνδέουν με το παρελθόν, σίγουρα όμως σημαίνει ότι τα μεταβολίζει με βάση τις ανάγκες και τις επιθυμίες του. Επομένως το κρίσιμο σημείο δεν είναι μόνο το «πού ανήκω», αλλά το «πώς ανήκω». Αν ανήκω μέσα από την επιρροή, τότε η συμμετοχή μου ενδέχεται να είναι μηχανική, φορτισμένη με υποχρεώσεις ή πολλαπλούς φόβους απόρριψης. Αν, αντίθετα, ανήκω μέσα από την επιλογή, τότε οι σχέσεις αποκτούν μια διαφορετική ποιότητα, γίνονται ζωντανές, αυθεντικές και χτίζονται συνθετικά και διαλογικά.
Το Πάσχα, λοιπόν, γίνεται ένα ετήσιο «τεστ συνειδητότητας», μας καλεί να αναρωτηθούμε, «ζω τη ζωή μου ως συνέχεια μιας ανάθεσης ή ως έκφραση μιας επιλογής»; «Οι άνθρωποι γύρω μου είναι δικοί μου επειδή έτσι έμαθα ή επειδή έτσι νιώθω»;
Σε ψυχικό επίπεδο το βαθύτερο μήνυμα αυτής της περιόδου είναι η «Ανάσταση» ως ως ψυχική δυνατότητα. Η δυνατότητα, δηλαδή, να περάσουμε από το δεδομένο στο ζητούμενο, από το «ανήκω επειδή πρέπει» στο «ανήκω επειδή το θέλω». Αυτή η μετάβαση, όσο δύσκολη κι αν είναι, συνιστά μια από τις πιο ουσιαστικές μορφές ελευθερίας, αυτή που νιώθεις ότι είσαι ελεύθερος εκεί όπου ανήκεις κι ανήκεις εκεί που νιώθεις ελεύθερος.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου