Σημεία των καιρών...

Η περίοδος της Μεγάλης Εβδομάδας μας εντάσσει σε ένα κύκλο πένθους και μας μαθαίνει να το διαχειριζόμαστε, κυρίως δίνοντάς μας τα συλλογικά εκείνα στηρίγματα για να καταφέρουμε να το νοηματοδοτήσουμε.

Η Μεγάλη Εβδομάδα δεν είναι επομένως απλώς και μόνο μια θρησκευτική αφήγηση, αλλά λειτουργεί κι ως ένα συλλογικό τελετουργικό πένθους. Μέσα από τη διαδοχή των ημερών (προδοσία, εγκατάλειψη, πόνος, θάνατος, ανάσταση), οι άνθρωποι «μυούνται» σε μια διαδικασία που μοιάζει πολύ με τις φάσεις της απώλειας. Τα πάθη του Χριστού δεν ανασύρουν μόνο την ανάμνηση ενός γεγονότος, αλλά μας εντάσσουν σε ένα επαναλαμβανόμενο και κοινό βίωμα, τον θρήνο της απώλειας και την νοηματοδότησή της σε κάτι νέο.

Αυτό έχει τρεις σημαντικές ψυχολογικές διαστάσεις. Η πρώτη είναι η κανονικοποίηση του πένθους. Το πένθος δεν παρουσιάζεται ως κάτι παθολογικό ή ως μια ατομική αδυναμία, αλλά ως ένα αναπόφευκτο και «ιερό» κομμάτι της ανθρώπινης εμπειρίας.

Η δεύτερη διάσταση αφορά τη δημιουργία ενός συλλογικού πλέγματος που συγκρατεί και νοηματοδοτεί το πένθος. Η κοινότητα, μέσα από τις ακολουθίες, τα σύμβολα και τις ιστορίες, λειτουργεί σαν ένας συλλογικός χώρος που υποδέχεται και αντέχει το συναίσθημα του θρήνου. Αυτό που για τον κάθε άνθρωπο θα ήταν ίσως αβάσταχτο, γίνεται περισσότερο ανεκτό όταν μοιράζεται στους κόλπους της κοινότητας.

Η τρίτη διάσταση αφορά τα νοήματα και τους συμβολισμούς που κουβαλά η Μεγάλη εβδομάδα με κορύφωση την Ανάσταση, η οποία μεταμορφώνει τον πόνο και τον εντάσσει σε μια ευρύτερη αφήγηση, όπου ο θάνατος δεν είναι το τέλος της ιστορίας. Αυτό είναι κρίσιμο γιατί προσφέρει ένα πρότυπο για το πώς μπορεί κανείς να διαχειριστεί και να μετασχηματίσει την απώλεια χωρίς να διαλυθεί από αυτήν.

Αν τη δούμε στην υπαρξιακή της διάσταση η Μεγάλη Εβδομάδα λειτουργεί σαν ένα συμβολικό εργαστήριο πένθους όπου μαθαίνουμε όχι μόνο να αποφεύγουμε την απώλεια, αλλά να τη μεταμορφώνουμε.

Βεβαίως θα πει κανείς ότι στην εποχή μας ακόμη κι αυτό το αποφεύγουμε, καθώς μοιάζει να παρακάμπτουμε εντέχνως τα συμβολικά βήματα του πένθους της Μεγάλης Εβδομάδας. Ενώ εναγωνίως περιμένουμε και συμμετέχουμε ένθερμα στους συμβολισμούς του Μεγάλου Σαββάτου και της Κυριακής του Πάσχα και ίσως καθόλου στην κατάνυξη των προηγούμενων ημερών.

...Σημεία των καιρών