Γαία πυρί μειχθήτω

Η ορθοδοξία δεν μας ενώνει

Το δίκιο δεν μας ενώνει

Ο πολιτισμός (κουλτούρα) δεν μας ενώνει

Η παιδεία δεν μας ενώνει

Η ιστορία δεν μας ενώνει

Η γλώσσα δεν μας ενώνει (

Η δημοκρατία δεν μας ενώνει

Η ηθική δεν μας ενώνει

Η αλήθεια δεν μας ενώνει

Ο πόνος δεν μας ενώνει

Παντού διχασμοί και διαιρέσεις.

Τι μας απομένει (ιστορικά αποδεδειγμένο) μήπως και ενωθούμε: ο κίνδυνος (οι βάρβαροι)

ΥΓ: Οι εθνικές ομάδες ποδοσφαίρου, μπάσκετ, πόλο, (ίσως) το καταφέρνουν για λίγο όμως, κι έπειτα από ένα μεγάλο θρίαμβο.

ΥΓ2: Υπάρχουν πολλές αιτίες, κοινωνικο-ιστορικές, που δεν μας το επιτρέπουν αυτό, όπως ο ραγιαδισμός και η εγκατάλειψη του κράτους στα κόμματα και στις αντιπατριωτικές ομάδες εξουσίας.

Άλλοι λόγοι είναι α) η ασυνέχεια της συλλογικής μας ταυτότητας. Το εθνικό «εμείς» δεν συγκροτήθηκε ποτέ ως μια σταθερή αφήγηση, παρά εναλλασσόταν ανάμεσα σε μια στείρα αρχαιολατρία, που δεν εξελίχθηκε δημιουργικά, μια αποσπασματική ορθόδοξη παράδοση, η οποία δεν κατάφερε να ενσαρκωθεί πολιτικά κι ένα δυτικό μιμητισμό που εισήλθε βίαια και δεν αφομοιώθηκε αρμονικά στη δική μας παράδοση.

β) έχουμε αναπτύξει διαγενεακά ένα μοτίβο επιβίωσης κι αντοχής κι όχι μια συλλογική προοπτική ανάπτυξης. Και μάλιστα ένα μοτίβο που αφορά μόνο τη «διάσωση» της οικογένειας και των δικών μας ανθρώπων κι όχι του συνόλου.

γ) η δαιμονοποίηση των κρατικών θεσμών, καθώς αυτοί βιώνονται όχι ως κοινό εργαλείο άσκησης εξουσίας, αλλά ως κάτι ξένο, εχθρικό, που πρέπει είτε να καταληφθεί είτε να αποφευχθεί. Και βέβαια, μοιραία, μια τέτοια εξουσία έχουμε πάντα.

δ) έχουμε αναπτύξει μια περίεργη ηθική που μας κατατάσσει στα θύματα της ιστορίας. Τα συλλογικά τραύματα (κατοχές, εμφύλιος, δικτατορία, κρίσεις) δεν μετασχηματίστηκαν σε γνώση, αλλά σε μια παθητική στάση «Δεν φταίμε εμείς, αλλά πάντα φταίει κάποιος άλλος».

Η θυματοποίηση μπορεί να μας ενοποιεί πρόσκαιρα, αλλά εμποδίζει στην ανάληψη της ευθύνης και μετατρέπει κάθε διαφωνία σε εχθρότητα.

ε) είμαστε γενναίοι όταν πρόκειται να διεκδικήσουμε την αναξαρτησία μας, δεν έχουμε μάθει όμως να χτίζουμε την ελευθερία μας. Η ελευθερία, και η δημοκρατία αντίστοιχα, δεν βιώθηκαν ως συμμετοχή σε ένα κοινό πλαίσιο, αλλά ως μια συνθήκη δυνητικής ασυδοσίας.

στ) διαφωνούμε άγαρμπα και εγωιστικά. Δεν μάθαμε να διαφωνούμε χωρίς να ακυρώνουμε τον άλλο, να συγκρουόμαστε χωρίς να διχαζόμαστε και να ακούμε με διάθεση συναίνεσης την διαφορετική άποψη. Γι’ αυτό και κάθε αντίθεση ή διαφορά μεταμορφώνεται σε ρήγμα ταυτότητας.

ζ) υπάρχει επίσης και ένα έλλειμμα κοινής στρατηγικής για το μέλλον. Δεν υπάρχει συλλογική εικόνα για το που πάμε. Χωρίς χάραξη ενός κοινού μέλλοντος όμως το παρόν γίνεται πεδίο σύγκρουσης. Και φυσικά στην αναμπουμπούλα το μέλλον το σχεδιάζουν οι λίγοι, όπως εκείνοι το επιθυμούν.