Η λύπη της χαράς και η χαρά της λύπης

Το Πάσχα συνοδεύεται από ένα αίσθημα χαράς. Μια χαρά που δεν εμφανίζεται αιφνίδια ούτε αυθαίρετα, αλλά αναδύεται ως λύτρωση μέσα από την ακολουθία των γεγονότων της Μεγάλης Εβδομάδας, της Εβδομάδας των Παθών. Πρόκειται για μια πορεία βαθιά υπαρξιακή, που καλεί τον άνθρωπο να στοχαστεί σε σημαντικά ζητήματα, από την ανάγκη για πίστη και την προνοητικότητα, έως τη μετάνοια, την προδοσία, το θάνατο και τον θρήνο, για να καταλήξει στην Ανάσταση.

Μέσα στο χαρμόσυνο κλίμα της Λαμπρής, ο άνθρωπος, όπως και η φύση, μοιάζει να αναγεννάται. Προετοιμάζεται για ένα νέο κύκλο, μέσα στο διαρκές αλλά και τόσο σύντομο της ζωής του. Αυτή η αναγέννηση, όμως, δεν είναι μια απλή μεταστροφή της συναισθηματικής διάθεσης, αλλά το αποτέλεσμα μιας βαθύτερης εσωτερικής διεργασίας.

Δεν υπάρχει, επομένως, μια «έτοιμη» χαρά. Η χαρά δεν είναι δεδομένη ούτε επιβεβλημένη. Γεννιέται μέσα από μια πορεία που περιλαμβάνει και τα δύσκολα συναισθήματα, εκείνα που συχνά προσπαθούμε να αποφύγουμε. Κι όμως, πολλοί άνθρωποι τείνουν να προσδοκούν τη χαρά παρακάμπτοντας αυτή την αναγκαία ακολουθία. Ίσως και δικαιολογημένα, αφού η ευδαιμονία αποτελεί ένα διαρκές ζητούμενο της ανθρώπινης ύπαρξης.

Ωστόσο, οι συμβολισμοί των Παθών μάς υπενθυμίζουν ότι η ζωή εμπεριέχει αναπόφευκτα την απώλεια και τον πόνο. Και είναι χρέος του ανθρώπου να μπορέσει να μεταβολίσει αυτές τις εμπειρίες, να τις μετασχηματίσει σε κάτι νέο, σε μια εσωτερική ανάσταση. Σε αυτή τη διαδικασία γεννιέται η αυθεντική χαρά.

Από την άλλη πλευρά, η χαρά δεν είναι κάτι που έρχεται «απ’ έξω». Δεν επιβάλλεται από τους συλλογικούς συμβολισμούς, ούτε αναδύεται μηχανικά επειδή «είναι γιορτές». Δεν προκύπτει υποχρεωτικά από τη συμμετοχή σε έθιμα ή κοινωνικές συναθροίσεις, όσο όμορφες κι αν είναι αυτές.

Αντιθέτως, εμείς είμαστε εκείνοι που δίνουμε νόημα και συναίσθημα στα πράγματα. Εμείς επενδύουμε με χαρά τα έθιμα, τις συναντήσεις, τις μικρές ή μεγάλες στιγμές. Η χαρά δεν κατοικεί στα γεγονότα, αλλά στον τρόπο που τα βιώνουμε.

Γι’ αυτό, οι μοναχικοί άνθρωποι, όσοι εργάζονται αυτές τις ημέρες, όσοι στερούνται τα απαραίτητα για ένα γιορτινό τραπέζι, όσοι δυσκολεύονται να νιώσουν χαρά, όσοι προσποιούνται τους χαρούμενους, όσοι είναι λυπημένοι, ας θυμούνται: η χαρά δεν επιβάλλεται, δεν είναι υποχρέωση.

Αυτό που έχει ουσιαστική σημασία είναι η επαφή με το βίωμα. Να επιτρέπουμε στον εαυτό μας να νιώθει ό,τι αναδύεται απ’ τον ψυχισμό μας, χωρίς εξαναγκασμούς. Να αναγνωρίζουμε και να επικοινωνούμε το συναίσθημα, όποιο κι αν είναι. Αν υπάρχουν τα απαραίτητα για το ζην και έστω λίγα για το ευ ζην, τότε όσο είμαστε αυθεντικοί τόσο πλησιάζουμε προς τη χαρά. Όχι ως επιταγή, αλλά ως καρπό μιας αληθινής εσωτερικής πορείας και μιας εσωτερικής διαπραγμάτευσης να δίνουμε νόημα σ’ ότι ζούμε.

Χρόνια πολλά