Αυτό το βιβλίο προσεγγίζει τις σχέσεις με υπαρξιακούς προβληματισμούς που αγγίζουν το νόημα της ύπαρξης: Τι είναι το «μαζί»; Πώς υφαίνουμε δεσμούς χωρίς να χάνουμε τον εαυτό μας; Είναι ένα βιβλίο επιστημονικό, αλλά ταυτόχρονα ανθρώπινο, με τρυφερή ματιά προς τους θεραπευόμενους. Ο συγγραφέας, δεν είναι απόμακρος εμπειρογνώμονας. Είναι σύντροφος στη διαδρομή της θεραπευτικής διαδικασίας, δίνοντας βάση στη θεραπευτική σχέση και σύνδεση. Χρησιμοποιεί σύμβολα όπως τη λέξη «νήμα», χρησιμοποιεί τραγούδια, παρομοιώσεις, που κάνουν την ψυχοθεραπεία ποιητική χωρίς να χάνει την ακρίβειά της. Είναι βιβλίο που διαβάζεται σαν μυθιστόρημα, αλλά σε αλλάζει σαν θεραπεία. Ζευγάρια που έρχονται εξαντλημένα από τον έρωτα, ψάχνοντας το «εμείς» πέρα από την αρχική έξαψη.
1. Η φωνή που δίνει στις εύθραυστες ιστορίες
Ο συγγραφέας αναφέρει: «Το βιβλίο αυτό είναι να δώσω φωνή σε όσα κουβαλούν οι σχέσεις, είναι ένας διάλογος ανάμεσα στον θεραπευτή και τους ανθρώπους που του εμπιστεύθηκαν τις πιο εύθραυστες ιστορίες τους. Τι σημαίνει να σχετίζεσαι αυθεντικά; ο έρωτας η αγάπη και η συντροφικότητα οσο κι αν πονούν δεν παύουν να είναι ένας δρόμος που μας επιστρέφει στον εαυτό μας, μας ξεπερνά και μας οδηγεί στον άλλο.»
Από την πρώτη πρόταση θα νιώθετε ότι ο συγγραφέας σας προσκαλεί σε έναν βαθύ, ειλικρινή διάλογο – όχι θεωρητικό, αλλά ζωντανό, σαν να κάθεται απέναντί σας και να σας μιλάει για τις ιστορίες που έχει ακούσει, για τα δάκρυα και τα γέλια,των οποίων έγινε μάρτυρας. Ο Γιαννούσης εδώ δεν γράφει απλά ένα βιβλίο. Γίνεται η φωνή εκείνων που δύσκολα εκφράζουν τα πιο ευάλωτα κομμάτια τους. Οι σχέσεις, όπως τις περιγράφει, δεν είναι ρομαντικά παραμύθια. Είναι μονοπάτια γεμάτα έρωτα, ναι, αλλά και πόνους και ανακαλύψεις, που σε ρίχνουν πίσω στον εαυτό σου για να σε φτάσουν πιο κοντά στον άλλον. Είναι σαν ένας κύκλος που ανοίγει και κλείνει ταυτόχρονα, με κάθε βήμα να φέρνει και λίγο περισσότερο φως στην ανθρώπινη συνθήκη.
2. Το δύσκολο εγχείρημα και το πολυδιάστατο «νήμα»
Ένα ακόμη απόσπασμα αναφέρει: «οι σχέσεις όσο σημαντικές κι αν είναι έχουν μετατραπεί σε δύσκολο εγχείρημα γεματο συγκρούσεις και ματαιώσεις, που οδηγεί σε κρίση και στην αναζήτηση ψυχοθεραπευτικής βοήθειας από τα ζευγάρια. Η συντροφικότητα είναι ένα συνεχόμενο ταξίδι από το εγώ στο εσύ με απώτερο σχόχο το εμείς. Το νήμα που συνδέει τους συντρόφους έχει βιολογικές,ψυχολογικές, πολιτισμικές, κοινωνικές, οικονομικές και άλλες προεκτάσεις. Όσο περισσότερο κατανοεί κάθε σύντροφος τα νήματα της σχέσης τόσο αυξάνεται η λειτουργική συνεξάρτηση και αποκτά έναν αρμονικό ρυθμό η μεταξύ τους εγγύτητα.»
Εδώ το βιβλίο αποκτά σάρκα και οστά, σαν να ξετυλίγεται μπροστά στα μάτια σου ένας πολύχρωμος ιστός που συνδέει τα πάντα: από τα γονίδια και τα παιδικά τραύματα, μέχρι τις οικονομικές πιέσεις και τις κοινωνικές προσδοκίες. Οι σχέσεις δεν είναι πλέον απλές – έχουν γίνει πεδία μάχης όπου κάθε σύγκρουση κρύβει ματαιώσεις γενεών ολόκληρων. Αλλά ο συγγραφέας μετατρέπει αυτό το «δύσκολο εγχείρημα» σε ένα συνεχές ταξίδι, ένα αργό χορό από το «εγώ» προς το «εμείς». Το «νήμα» του γίνεται ζωντανή εικόνα: φανταστείτε λεπτά νήματα που πλέκονται και ξεπλέκονται, δημιουργώντας έναν ρυθμό αρμονίας όταν τα κατανοείς, ή έναν κόμπο πνιγμού όταν τα αγνοείς. Είναι μια ρευστή περιγραφή που σε κάνει να νιώθεις τη ζεστασιά της σύνδεσης, αλλά και την ελευθερία της απόστασης. Στην πράξη, βοηθά ζευγάρια να χαρτογραφήσουν αυτά τα νήματα: «Το οικονομικό μας νήμα τεντώνεται από παιδικές εμπειρίες φτώχειας», λένε, και ξεκινά η κατανόηση.
3. Η εργώδης, εκτεθειμένη θεραπεία ζεύγους
Από τον οπτική του θεραπευτή τώρα…
«Η θεραπεία ζεύγους είναι ένα εργώδες εγχείρημα που θέλει τον χρόνο του, θέλει υπομονή, αντοχές αποφασιστικότητα, ρίσκο και μεγάλη κατάθεση ψυχής. Ο θεραπευτής ζεύγους είναι μπροστά σε ένα δύσκολο εγχείρημα απαιτητικό ρόλο, καθώς καλείται να κινηθεί ευέλικτα και με άμεσο τρόπο μέσα στη δυναμική των σχέσεων, όπου αναπτύσσονται έντονες συγκρούσεις και αδιέξοδες συνθήκες που καθιστούν τη σχέση ένα περιβάλλον επιβίωσης. Στόχος είναι όλα αυτά που τους χωρίζουν να τα αξιοποιήσουν για να τουςενώσουν.» Φανταστείτε ένα δωμάτιο, όπου η ατμόσφαιρα είναι φορτισμένη, οι φωνές υψώνονται και πέφτουν σαν κύματα, και εσύ, ως θεραπευτής, στέκεσαι στη μέση αυτού του «περιβάλλοντος επιβίωσης», χορεύοντας ανάμεσα σε εντάσεις και αδιέξοδα με την υπομονή ενός υφαντή που ξέρει πότε να τραβήξει και πότε να χαλαρώσει το νήμα. Ο Γιώργος ο Γιαννούσης δεν κρύβει την κούραση, το ρίσκο, την «κατάθεση ψυχής» που απαιτείται – είναι σαν να σου λέει «προετοιμάσου, αυτό δεν είναι εύκολο». Αλλά μέσα από αυτή την εργώδη διαδικασία, μεταμορφώνει τα ρήγματα σε γέφυρες: όσα χωρίζουν γίνονται υλικά ένωσης. Είναι μια ρεομένη περιγραφή που σε βάζει μέσα στη συνεδρία, νιώθοντας την αγωνία, την αβεβαιότητααλλά και την ελπίδα,.
Μέσα στις σχέσεις όμως ο καθένας υπάρχει ως άτομο
4. Το χάος της ταυτότητας μέσα στη σχέση
«όταν κάποιος προσδιορίζεται μέσα από τη σχέση, παύει να υπάρχει ως άτομο και αργά ή γρήγορα θα μπει σε μια χαοτική κατάσταση και σε μια κρίση ταυτότητας, η οποία θα συμπαρασύρει και τη συντροφική σχέση. Για να φτάσει βέβαια σε αυτό το χάος σημαίνει πως έχει ήδη χάσει την επαφή με τον εαυτό του, ότι κατέρρευσαν οι προσδοκίες που είχε από τον άλλο και το συναίσθημα της μοναξιάς είναι μεγάλο. σε αυτή τη φάση όσο πιο γρήγορα αναζητήσει κανείς βοήθεια τόσο μεγαλώνειτην πιθανότητα να αντιστρέψει την παθογένεια της σχέσης.»
Εδώ νιώθεις το βάρος της εξάρτησης σαν να πέφτει πάνω σου: ο εαυτός που χάνεται μέσα στη σχέση, οι προσδοκίες που καταρρέουν σαν χάρτινος πύργος, η μοναξιά που απλώνεται σαν ομίχλη μέσα στο ίδιο το «μαζί». Είναι σαν να περιγράφει μια αργή, επώδυνη διάβρωση – από την απώλεια επαφής με τον εαυτό, στο χάος ταυτότητας, και μετά στην παθογένεια που ρουφάει τα πάντα. Αλλά ξαφνικά, ένα φως ελπίδας: η έγκαιρη βοήθεια γίνεται σαν χέρι που αρπάζει το νήμα πριν σκιστεί εντελώς, αντιστρέφοντας τη ροή προς κάτι θεραπευτικό, ανακουφιστικό.
5. Πώς νιώθουν όμως οι άνθρωποι μέσα στις σχέσεις
«συχνά στην ψυχοθεραπεία συναντούμε ανθρώπους που παραμένουν σε μια σχέση παρά το γεγονός ότι νιώθουν μόνοι. Οι άνθρωποι επιθυμούν την αλλαγή αλλά δεν θέλουν να αλλάξουν οι ίδιοι.» Νιώθεις την πικρή ειρωνεία: άνθρωποι παγιδευμένοι σε άδεια «μαζί», λαχταρώντας αλλαγή αλλά κρατώντας σφιχτά τα παλιά τους μοτίβα. Είναι ένας αργός, επώδυνος κύκλος που σπάει μόνο όταν η σχέση γίνει χώρος συν-εξέλιξης, όπου η αλλαγή του ενός γονιμοποιεί τον άλλον σαν νερό σε ξεραμένη γη.
6. Έρωτας και ψυχοθεραπεία: Δρόμοι αναγέννησης
«έρωτας και ψυχοθεραπεία είναι δυο έννοιες που έχουν τον ίδιο σκοπό, επιχειρούν να αναγεννήσουν τον άνθρωπο... ο έρωτας ο αληθινός κρύβει την προτροπή 'γίνε το άλλο σου μισό'... οδηγώντας μας μέσα από την ευφορία στον δύσκολο δρόμο της αυτοπραγμάτωσης.»
Ο έρωτας εδώ είναι σαν ξαφνική μπόρα – φωτεινή, ανασταλτική, που σε παρασύρει σε δρόμους αυτογνωσίας μέσα από χαρές και πτώσεις. Η ψυχοθεραπεία είναι ο ήρεμος ποταμός που σε πάει στο ίδιο μέρος, βήμα-βήμα. Και οι δύο αναγεννάνε.
7. Ένα αγαπημένο απόσπασμα της εικόνας με τα Ηλιοτρόπια είναι το εξής:
«Στις ερωτικές σχέσεις, οι δυο σύντροφοι αναζητούν το φως της αγάπης. Μοιάζουν με ηλιοτρόπια που αναζητούν το φως του ήλιου. Ενώ όταν ο ήλιος χαθεί κοιτούν το έναν το άλλο για να μοιραστούν την ενέργεια που έχουν αποθηκεύσει... Η συντροφικότητα δεν μας ζητά να είμαστε τέλειοι μας ζητά να είμαστεπαρόντες.»
Εδώ οι σύντροφοι παρομοιάζονται με ηλιοτρόπια που γυρίζουν ο ένας στον άλλον στο σκοτάδι, μοιράζοντας φως από τα αποθέματά τους. Μια εικόνα ζεστή, οικεία, που ρέει σαν ανάσα και σου θυμίζει ότι η αγάπη είναι απλώς να είσαι εκεί, παρών, χωρίς μάσκες.
Κλείνοντας, θα ήθελα να αναφέρω και τον θαυμαστό τρόπο που έχει ο συγγραφέας να περιγράφει και να αναφέρεται στις σχέσεις μέσα από τις λέξεις «νήμα», «υλικά», «υφαίνουν». Είναι σαν να μετατρέπει τις σχέσεις σε υφαντά. Ξέρετε αυτά της παλιάς εποχής — πολύχρωμα ή μονόχρωμα, σφιχτοδεμένα ή με χαλαρή πλέξη. Αυτή η μεταφορά κάνει την ψυχοθεραπεία απτή, σαν χειροτεχνία ζωής.
Φανταστείτε την εξής εικόνα:
Στον αργαλειό, το στημόνι είναι τα σταθερά, κατακόρυφα νήματα, ενώ το υφάδι περνά οριζόντια δημιουργώντας το σχέδιο. Στις σχέσεις, οι βασικές αξίες, η ιστορία και η ταυτότητά μας λειτουργούν ως στημόνι, ενώ οι καθημερινές αλληλεπιδράσεις είναι το υφάδι που «ζωγραφίζει» τη δυναμική μας. Αν το στημόνι χαλαρώσει ή γίνει άνισο, το ύφασμα ξεχειλώνει. Έτσι και στις σχέσεις: όταν τα θεμέλια (εμπιστοσύνη, όρια, σεβασμός) δεν είναι τεντωμένα και ευθυγραμμισμένα, το «ύφασμα» γίνεται εύθραυστο. Για παράδειγμα σε ένα ζευγάρι με ασαφή όρια — το υφάδι μπλέκεται, δημιουργώντας χάος.
• Στις κοινωνικές επιστήμες μιλάμε για «κοινωνικό ύφασμα» και ζωές (αλληλοϋφασμένες). Κανείς δεν υπάρχει απομονωμένος, αλλά μέσα σε δίκτυα σχέσεων και φροντίδας. Κάθε άνθρωπος είναι ένα νήμα που δίνει αντοχή στο σύνολο. Πολλά νήματα μαζί δημιουργούν ανθεκτικότητα. Οι σχέσεις ενισχύονται μέσα σε κοινότητες, οικογένειες, φιλικά και επαγγελματικά δίκτυα.
• Τα υφάσματα σκίζονται, ξεφτίζουν, χρειάζονται ράψιμο. Όπως οι σχέσεις με πληγές, συγκρούσεις και παρεξηγήσεις. Η επισκευή συνδέεται με τη φροντίδα, τη μνήμη, την θεραπεία — ακριβώς όπως η ψυχοθεραπεία.
• Οι ραφές δεν ακυρώνουν το ύφασμα• γίνονται μέρος της ιστορίας του. Έτσι και οι εμπειρίες μιας σχέσης την κάνουν πιο σύνθετη και αυθεντική.
Αυτή η εικόνα μετατρέπει την αφηρημένη θεωρία σε κάτι απτό: οι σχέσεις είναι υφαντά που πλέκουμε, επισκευάζουμε και ομορφαίνουμε με υπομονή και δεξιότητα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου